Saf Maddeler

Aynı tür tanecik içeren maddelere saf (arı) madde denir.
Saf maddeler element ve bileşik olmak üzere iki gruba ayrılır.

Element Nedir?

1650 yıllarında Robert Boyle (Rabırt Boyl) elementi tanımlamıştır. “Kendinden daha basit maddeye dönüşmeyen ve aynı türdeki taneciklerden oluşan saf madde” olarak tanımlamıştır.

Element: Aynı tür atomlardan oluşan saf maddelerdir. Bakır elementinin içerisinde sadece bakır atomları bulunmaktadır.

Bileşik Nedir?

Birden fazla elementin bir araya gelerek oluşturdukları yeni ve saf maddeye bileşik denir.

Elementler ve Sembolleri

Her dilde element isimleri farklı isimlendirilmektedir. Element sembolleri ise bütün dünya da aynıdır. Bu sayede bilimsel iletişim kolaylaşır, bileşiklerin formüllerini yazarken kolaylık sağlar. Element sembolleri ise Latince element adlarının ilk harfi, ilk harf kullanılmış ise ilk iki harfi şeklinde kullanılır.

Türkçede Hidrojen elementi Latince de Hydro-genes dir. Ancak bütün dillerde Hidrojen elementinin sembolü “H”dir.

Ortaokulda Öğretilen Sıralı İlk 18 Element

Listede görüldüğü gibi elementlerin sembolleri Latince isimlerinin ilk harfi, ilk harfi kullanılmış ise ikinci harfi kullanılmaktadır.

Günlük Hayatta Kullanılan Elementler ve Sembolleri

Molekül Nedir?

İki ya da daha fazla atomun bir araya gelerek oluşturduğu atom kümelerine molekül denir. Moleküller aynı veya farklı cins atomlardan oluşabilir. Molekül içerisindeki atomlar arasında kovalent bağ vardır.

Oksijen molekülü iki tane oksijen atomundan oluşur. Karbondioksit molekülü iki oksijen ve bir karbon atomundan oluşur.

Not: Her molekülde belirli sayıda atom bulunur.

Su, oksijen, karbondioksit gibi atom sayısı fazla olmayan moleküller basit yapılı moleküllerdir. Şeker, protein, yağ ise atom sayısı fazla olduğu için karmaşık yapıdaki moleküllerdir.

1.Molekül Yapılı Bileşikler

Bileşikler, farklı cins element atomlarından oluşan moleküllerden oluşmuşsa böyle bileşiklere moleküler yapılı bileşikler denir.

• Bileşikler moleküllerden oluşmuştur.

• Bileşiklerdeki molekülleri oluşturan atomlar arasında kovalent bağ bulunur.

H2O, CO2 , NH3 , SO2 , HCl, şeker molekül yapılı bileşiklerdir.

2.Molekül Yapılı Olmayan (İyonik Yapılı) Bileşikler

Bileşikler, moleküllerden oluşmayıp (atom kümesi), bileşiği oluşturan farklı cins element atomları bir yapı oluşturacak şekilde bir araya gelmişse böyle bileşiklere molekül yapılı olmayan bileşikler denir.

• Bu bileşiklerdeki iyonlar düzenli bir yapı oluştururlar.

• Bileşikler içinde iyonlar sonsuz sayıda arka arkaya dizilmiştir.

• Bileşiği oluşturan iyonlar arasında iyonik bağ bulunur.

Kimyasal Bağlar

Kimyasal bağlar bileşik içindeki atomları bir arada tutan kuvvettir. Kimyasal bağlar ile atomlar kararlı yapıya ulaşır. İki çeşit kimyasal bağ vardır.

1.İyonik Bağlar

İki atom arasında elektron alış verişi ile gerçekleşir. Elektron veren atom katyon, alan ise anyon olur. Katyon ve anyon zıt yüklü oldukları için birbirlerini çekerek iyonik bağı oluşturur. İyonik bağlar metaller ile Ametaller arasında metallerin elektron vermesi ametallerin elektron almasıyla oluşan bağlanmadır. Metaller elektron vererek (+) değerlik ametaller elektron alarak (-) değerlik alırlar Bu şekilde oluşan (+) ve (-) yükler birbirini büyük bir kuvvetle çekerler. Bu çekim iyonik bağın oluşumuna sebep olur.

İyonik bağlı bileşikler oda sıcaklığında katı halde bulunurlar.
İyonik bileşikler katı halde elektriği iletmez.
Sıvı halde ve çözeltileri elektriği iletir.
NaCl, MgS, BaCl2 bileşikleri iyonik bağlı bileşiklere örnek olarak verilebilir.
Elektron aktarımıyla oluşan bileşiklerde kaybedilen ve kazanılan elektron sayıları eşit olmalıdır.
İyonik bağlı bileşikleri ayrıştırmak zordur.

2.Kovalent Bağlar

Elektron ortaklaşması sonucu oluşur. Son katmanlarda bulunan elektronlar ortak olarak kullanılır. Kovalent bağlı bileşikler molekülleri oluşturur.

Hidrojen gibi birçok ametal başka ametallerle bileşik oluşturur. CO, H2O, NO2, CO2 bunlardan bazılarıdır.

Kovalent bağ kuran atomlar arasında ortaklaşa kullanılan elektronlar, her iki atomu da dublet ya da oktete ulaştırır. Her iki atoma da iyon diyemeyiz. Çünkü elektron almamış, vermemişlerdir. Kovalent bağ aynı cins atomlar arasında oluyorsa apolar kovalent bağ adını alır.

Kovalent bağ farklı cins atomlar arasında oluyorsa polar kovalent bağ adını alır.

Örneğin iki hidrojen atomu elektronlarını ortaklaşa kullanarak aralarında kovalent bağ oluşturur. Böylece her bir hidrojen atomu helyumun kararlı yapısına ulaşır.

SAF MADDELER